Zdolności adaptacyjne przedsiębiorstw rodzinnych do wyzwań Nowej Gospodarki: studium porównawcze Polski i Austrii

Pełen tytuł i akronim projektu: Zdolności adaptacyjne przedsiębiorstw rodzinnych do wyzwań Nowej Gospodarki: studium porównawcze Polski i Austrii

Projekt rojektu badawczego w ramach programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości
w projekcie „Ekonomia w obliczu Nowej Gospodarki”

Zespół badawczy: Piotr Zmyślony (kierownik), Marlena Bednarska, Alicja Hadryś, Marcin Olszewski; wspólpraca:  Monika Dembińska, Hanna Łobejko.

Czas realizacji: 2019-2020.

Opis projektu

Cel badań: Celem głównym projektu jest identyfikacja transformacyjnej roli zmian technologicznych i społecznych właściwych Nowej Gospodarce (NG) poprzez określenie siły, sposobu i zakresu ich oddziaływania na funkcjonowanie przedsiębiorstw rodzinnych (PR). Celem indukowanym jest identyfikacja zdolności adaptacyjnych PR do warunków NG oraz porównanie natury i poziomu tych zdolności w Polsce oraz Austrii.

Uzasadnienie podjęcia tematu badawczego: W turbulentnym otoczeniu sukces przedsiębiorstwa zależy od umiejętności dostosowania się do zmieniających się warunków rynkowych (Porter, 1980). W NG ważna jest przede wszystkim umiejętność adaptacji do warunków technologicznych. Upowszechnienie się technologii cyfrowych prowadzi bowiem do transformacji dotychczasowej struktury gospodarki, której logika polega na integracji świata fizycznego i cyfrowego oraz ludzi i urządzeń, jak i systemów i procesów w oparciu o zarządzanie informacją (Cellary, 2019). W efekcie tych zmian tworzą się nowe formy produkcji i wzorce konsumpcji, modele biznesowe, kanały i narzędzia komunikacji rynkowej (np. collaborative consumption, sharing/platform economy, teal organisations, social media networks, cloud technology, crowdsourcing, artificial/augmented reality). Zagadnienia te są podejmowane najczęściej w kontekście dużych przedsiębiorstw działających na rynku globalnym oraz całych branż i sektorów, natomiast w niewielkim stopniu w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw mających rodzinny charakter.
PR są silnie uzależnione od dotychczasowej ścieżki rozwoju i mają tendencję do dziedziczenia sprawdzonych i konserwatywnych sposobów zachowania (Thomas, Shaw i Page, 2011). Zazwyczaj działają na podstawie nawyków i rutyn osadzonych we wcześniejszych doświadczeniach i tzw. ścieżce ewolucyjnej (Nelson i Winter, 1982). Zatem zasadnym jest poznanie, w jaki sposób transformacyjna siła NG wpływa na funkcjonowanie PR cechujących się dużą inercją, brakiem możliwości sprawczych i determinizmem.

Ramy teoretyczne badania tworzy koncepcja zdolności dynamicznych (Teece, Pisano i Shuen, 1997), czerpiąca z jednej strony z dorobku ewolucyjnej teorii firmy (Nelson i Winter, 1982), a z drugiej będąca kontynuacją teorii zasobowej (Barney, 1991; Peteraf, 1993). W centrum uwagi stawia ona procesy koordynacji, uczenia się i transformacji, które, oddziałując na zasoby i rutyny organizacji, pozwalają jej sprostać wymogom permanentnie zmieniającego się otoczenia (Eisenhardt i Martin, 2000). Tym samym zdolności dynamiczne przesądzają o elastyczności organizacji – atrybucie niezbędnym w warunkach turbulentnego środowiska, wymuszającego potrzebę budowania sekwencji tymczasowych przewag konkurencyjnych.

W ramach projektu zrealizowane są studia literaturowe oraz badania empiryczne (wywiady pogłębione) ukierunkowane na:
– określenie istoty współczesnych PR;
– identyfikację procesów i zjawisk charakterystycznych dla NG w kontekście działania PR;
– określenie sposobu i zakresu wpływu zmian wywołanych przez rozwój NG na funkcjonowanie PR na podstawie analizy literatury;
– pomiar zdolności adaptacyjnych PR w Polsce i Austrii do warunków NG;
– analizę czynników różnicujących poziom zdolności adaptacyjnych PR w obu krajach oraz określenie implikacji dla funkcjonowania PR w sferze nauki i praktyki.

Pomiar zdolności adaptacyjnych zostanie dokonany według koncepcji zaproponowanej przez Teece’a (2007), który wyodrębnił zdolność identyfikacji okazji i zagrożeń (sensing), zdolność mobilizowania zasobów i wykorzystywania okazji (seizing) oraz zdolność ciągłej odnowy zasobów (reconfiguring).