Ranking internacjonalizacji funkcji turystycznej największych polskich miast – wyniki badania

Piotr Zmyślony, Natalia Piechota | 4 listopada 2014

Przedstawiamy wyniki badań nad stopniem umiędzynarodowienia turystyki w największych polskich miastach. Mają one formę syntetycznego (łącznego) wskaźnika internacjonalizacji funkcji turystycznej, za pomocą którego można porównać miasta pod względem otwartości sfery turystyki na zagranicę. Są to pierwsze badania tego zjawiska w Polsce o tak szerokim i zróżnicowanym zakresie informacji źródłowej.

Pomimo tego, że turystyka jest zjawiskiem zdeterminowanym lokalnie i funkcjonującym w oparciu o miejscowe zasoby, napędzana jest przez procesy mające zasięg międzynarodowy. Podlega ona zatem zjawisku zwanym umiędzynarodowieniem, polegającym na wchodzeniu w skomplikowaną sieć międzynarodowych powiązań, czego skutkiem jest wzrost ich znaczenia na arenie międzynarodowej.

Orientacja międzynarodowa staje się kluczowym czynnikiem konkurencyjności oferty turystycznej współczesnych miast. Globalizacja sprawiła, że wszystkie miasta funkcjonują na otwartym, światowym rynku turystycznym, zatem odnoszenie konkurencyjności tylko do zjawisk i działań na rynku krajowym już na starcie staje się czynnikiem obniżającym konkurencyjność. Potencjał konkurencyjny tkwi obecnie w międzynarodowym wykorzystaniu lokalnych zasobów

Syntetyczny (łączny) wskaźnik internacjonalizacji funkcji turystycznej

Przeprowadzone przez zespół badawczy „Turystyka w mieście” badania 10 największych miast Polski (Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Szczecin, Warszawa, Wrocław) bazowały na syntetycznym wskaźniku internacjonalizacji funkcji turystycznej (SWIFT). Ośrodkami o najbardziej umiędzynarodowionej funkcji turystycznej są Warszawa i Kraków. Poziom SWIFT przewyższa blisko trzykrotnie przeciętny poziom tego zjawiska (równy jedności) w grupie badanych miast. W przypadku Krakowa stopień ten jest prawie dwukrotnie większy. Natomiast wartość SWIFT zbliżoną do jedności, a więc poziom umiędzynarodowienia zbliżony do średniej, odnotowano dla Wrocławia, Poznania, Katowic i Szczecina. Miastem o najmniej zinternacjonalizowanej funkcji turystycznej jest Bydgoszcz.

ranking-polski

Znaczne zróżnicowanie względem siebie polskich miast pod względem umiędzynarodowienia ich funkcji turystycznej sprawia, że nie można mówić o jednym modelu ich internacjonalizacji, natomiast można wyróżnić trzy klasy miast biorąc pod uwagę to zjawisko.

Najwyższą z nich tworzą Warszawa i Kraków, które można nazwać, nawiązując do typologii Maitlanda i Newmana (2009) miastami międzynarodowej turystyki, a więc miastami aspirującymi do miana miast światowej turystyki. Ich funkcja turystyczna jest na tyle zinternacjonalizowana, że odbiega w znacznym stopniu od pozostałych, co wynika z relatywnie wysokiego poziomu funkcji turystycznej.

Kolejną klasę tworzą miasta o średnim lub zbliżonym do średniego poziomu internacjonalizacji miast. Tworzą ją Wrocław, Poznań, Katowice i Szczecin. Mimo tego, że osiągają one najwyższe wartości wskaźnika internacjonalizacji w różnych kategoriach (zob. opis metodyczny poniżej), to kluczowe z nich, składające się z dużej liczby zmiennych, kształtują się na podobnych poziomach dla danego miasta. Wyjątkiem są Katowice, dla których wskaźnik w kategorii zakwaterowanie jest relatywnie dużo niższy od pozostałych.

Trzecią klasę umiędzynarodowienia tworzą miasta o niedostatecznym umiędzynarodowieniu funkcji turystycznej. Znalazły się w niej Gdańsk, Łódź, Lublin i Bydgoszcz. Jest to niejednorodna klasa pod względem poziomu rozwoju funkcji turystycznej. Na szczególną uwagę zasługuje obecność Gdańska, który cechuje się dużym rozwojem turystyki, a przede wszystkim zainteresowaniem turystów zagranicznych (wartość wskaźnika internacjonalizacji sfery popytu turystycznego wynosi 1,03), a więc umiędzynarodowienie funkcji turystycznej miasta jest „ciągnione” przez popyt. Jego pozycję w rankingu obniżają jednak wyniki uzyskane w kategoriach sport, piloci i przewodnicy oraz kultura.

Metoda badawcza

Badaniu poddano 10 polskich miast o największej liczbie ludności, czyli liczących powyżej 300 tys. mieszkańców. Zdaniem ekspertów KPZK PAN tworzą one faktyczne lub potencjalne ośrodki metropolitalne.

Badanie oparto na źródłach wtórnych, wykorzystano metodę wskaźnikową, ukierunkowaną na skonstruowanie jednego syntetycznego wskaźnika określającego stopień internacjonalizacji danego miasta, stanowiącego sumę wskaźników cząstkowych opisujących zjawisko możliwie w najpełniejszym zakresie. Celem budowy wskaźnika jest porównanie stopnia internacjonalizacji funkcji turystycznej badanych miast.

Screen Shot 2014-10-21 at 09.24.51

Zdecydowaliśmy, że podstawą badania będą zarówno wskaźniki bezwzględne, składające się z samej wartości danej cechy diagnostycznej (np. liczba turystów zagranicznych, liczba obiektów noclegowych należących do międzynarodowych sieci hotelowych), a także wskaźniki względne, przedstawiające daną cechę jako udział w zjawisku (np. udział turystów zagranicznych w liczbie turystów ogółem, udział połączeń zagranicznych w liczbie wszystkich bezpośrednich połączeniach  lotniczych). Innymi słowy, badaliśmy to, które miasto z dziesięciu badanych ma najbardziej umiędzynarodowioną gospodarkę turystyczną w porównaniu do innych, a także to, jaki jest poziom umiędzynarodowienia turystyki w każdym z nich, niezależnie od pozostałych. Z tego względu powstały wskaźnik nazwaliśmy syntetycznym, inaczej łącznym. Nie braliśmy pod uwagę wskaźników odnoszących wybraną cechę do liczby ludności lub powierzchni miasta, ponieważ braliśmy pod uwagę miasta największe, należące do tej samej lub podobnych klas wielkości.

Ranking powstał na podstawie 35 wskaźników, pogrupowanych w 8 kategoriach: (1) zakwaterowanie, (2) gastronomia, (3) dostępność komunikacyjna i transport, (4) kultura, (5) spotkania i wydarzenia, (6) obiekty sportowe, (7) organizatorzy turystyki, (8) piloci i przewodnicy. Zdecydowana większość wskaźników należała do sfery podaży, ale uwzględniono też indykatory popytowe. Wartość każdego wskaźnika w poszczególnych miastach porównano do średniej otrzymanej w grupie badanych miast. Na podstawie uzyskanych wyników stworzono syntetyczny wskaźnik internacjonalizacji funkcji turystycznej (SWIFT), który jest średnią arytmetyczną 35 wskaźników cząstkowych.

Zródła:

Czerny M. (2005). Globalizacja a rozwój. Wybrane zagadnienia geografii społeczno-gospodarczej świata, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Komorowski J. (2000), Współczesne uwarunkowania gospodarczo-przestrzenne internacjonalizacji miast polskich, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań.

Maitland R., Newman P. (red.) (2009), World Tourism Cities: Developing Tourism Off the Beaten Track, Routledge, Oxon.

Markowski T., Marszał T. (2006), Metropolia. Obszary Metropolitalne. Metropolizacja. Problemy i pojęcia podstawowe. Polska Akademia Nauk Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa.

Szromnik A. (2009), Internacjonalizacja jako nowy czynnik rozwoju miast, „Samorząd Terytorialny nr 4, ss. 23–43.

2 thoughts on “Ranking internacjonalizacji funkcji turystycznej największych polskich miast – wyniki badania

  1. Pingback: Warszawa, Kraków, Wrocław i inni: ranking absolutnej internacjonalizacji funkcji turystycznej polskich miast | turystyka w mieście

  2. Pingback: Umiędzynarodowienie turystyki w polskich miastach | turystyka w mieście

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s