Zarys treści: W odróżnieniu od malejącej roli państw w procesie globalizacji, znaczenie i rola miast stale rosną. Globalny aspekt procesów turystycznych sprawia, że niektóre z aspektów funkcjonowania miast na rynku turystycznym mają bardziej intensywne natężenie i szerszy zakres – konkurencja, ochrona walorów kulturowych, zależność od podmiotów zewnętrznych, zapotrzebowanie na informację rynkową. W tych warunkach umiędzynarodowienie staje się główną opcją strategiczną rozwoju turystyki w miastach. Artykuł nawiązuje do rozważań zawartych w wybranych artykułach H.Leo Theunsa, a w sposób bezpośredni do pracy “Globalization and Tourism: Pros and Cons” [Theuns 2008]. Do omawianych przez Theunsa ekonomicznych efektów zjawisk i procesów powstających na osi globalizacja–turystyka, dodano trzeci element, jakim są miasta i ich rola we współczesnej gospodarce światowej, w tym na rynku turystycznym.

(…) Mając na uwadze zróżnicowaną strukturę odbiorców oraz włączenie turystyki do zakresu konsumpcji kultury i rozrywki miejskiej, jasne stają się przyczyny rosnącej konkurencji pomiędzy miastami w zakresie kreowania nowych przestrzeni i obiektów, mających na celu zwiększenie opcji spędzenia czasu wolnego. Dziembowska-Kowalska i Funck [2000] wskazują, że nagromadzenie i poziom atrakcyjności walorów i usług publicznych, pomimo że nie jest źródłem wysokich bezpośrednich zysków i dochodów w skali miasta, kreuje korzyści zewnętrzne w innych sektorach lokalnej gospodarki. Ponadto wpływa na decyzje przedsiębiorstw dotyczących tego, gdzie inwestować lub na decyzje wysoko wykwalifikowanych pracowników i kadr zarządzających dotyczące tego, gdzie mieszkać i pracować [Dziembowska-Kowalska i Funck 2000]. Budowa nowoczesnych muzeów, stadionów, centrów kongresowych i kulturalnych, parków rozrywki, organizacja wielkich imprez, rewitalizacja całych kwartałów i dzielnic, to tylko niektóre inicjatywy będące powszechnym narzędziem podniesienia atrakcyjności turystycznej. Miasta nieustannie rozszerzają swoją ofertę turystyczną, przedstawiają odwiedzającym i mieszkańcom nowe możliwości spędzania wolnego czasu oraz rewitalizują i wzbogacają klasyczne atrakcje turystyczne. Dążą do tego, aby goście korzystali zarówno z atrakcji historycznych, jak i współczesnych obiektów [Aleksandrova i inni 2011, s. 149; Clark 294; Maitland, Newman 2009a, s. 11].

W tej rywalizacji prym wiodą właśnie wielkie metropolie, które i tak są wyjątkowo bogate w tego typu obiekty i infrastrukturę, a dodatkowo mają też największe możliwości finansowania wielkich inwestycji. Biorąc pod uwagę międzynarodowe doświadczenie turystów, z tego swoistego “wyścigu zbrojeń kulturalno-rozrywkowych” wypadają miasta mniejsze, mające status centrów regionalnych. Pomimo, że mają one bogate walory kulturowe i/lub należycie rozwiniętą infrastrukturę biznesową i turystyczną, nie są w stanie zapewnić dostatecznie szerokiego wachlarza możliwości spędzenia wolnego czasu, w porównaniu do czołówki miast światowych. Globalizacja poszerza zatem przepaść pomiędzy silnymi światowymi miastami turystyki a innymi ośrodkami turystyki miejskiej. W tych warunkach jedyną drogą budowania swojej przewagi konkurencyjnej tych drugich jest nie tyle wznoszenie coraz większych lub bardziej spektakularnych obiektów, ale skuteczne wyróżnienie się. Mniejsze miasta muszą wyróżniać się innowacyjnością i kreatywnością. Jak podkreślają Maitland i Newman, “to jest dowód na globalizację – odróżnienie się stało się głównym atutem konkurencji ekonomicznej” [2009b, s. 137].

Słowa kluczowe: globalizacja, internacjonalizacja, miasto, turystyka miejska, światowe miasta turystyki.

Zmyślony P. (2011). Globalization, Tourism and Cities: Pros and Cons, „Folia Turistica” 25(1), special edition: „The Master Classes”, 299-312. [PDF]

Zmyślony P. (2011). Globalizacja i turystyka w miastach: korzyści i zagrożenia, „Folia Turistica” 25(2), 329-342. [PDF]